Εκταμιεύσεις Εξοικονομώ & αυξήσεις υλικών: Οι καθυστερήσεις σε αριθμούς • Οι επίσημες θέσεις Υπ. Ανάπτυξης & ΕΑΤ [πίνακας]
Με ερώτηση που κατέθεσαν στη Βουλή 56 Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ (δείτε αναλυτικά το περιεχόμενο της ερώτησης εδώ), ζήτησαν από τους συναρμόδιους Υπουργούς Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Ανάπτυξης & Επενδύσεων να ξεπαγώσουν άμεσα οι εκταμιεύσεις για το πρόγραμμα “Εξοικονομώ-Αυτονομώ” καθώς επίσης να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στα δομικά υλικά, η οποία θίγει άμεσα το “Εξοικονομώ”.
Απαντώντας στην ανωτέρω ερώτηση, ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Γεωργιάδης προώθησε απαντητικά έγγραφα της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Προγραμμάτων ΕΤΠΑ & ΤΑ του Υπουργείου Ανάπτυξης, της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, η Ειδική Γραμματεία αναλύει τα στατιστικά της κατάστασης των αιτήσεων των κύκλων του “Εξοικονομώ” έως σήμερα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα δίνει εξηγήσεις για τους λόγους καθυστέρησης των εκταμιεύσεων και η Επιτροπή Ανταγωνισμού παραθέτει το πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της αναφορικά με τις αυξήσεις στα δομικά υλικά.
Αναλυτικά, σύμφωνα με την απάντηση της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Προγραμμάτων ΕΤΠΑ & ΤΑ του Υπουργείου Ανάπτυξης, στο Πρόγραμμα «Εξοικονομώ-Αυτονομώ» έχουν, μέχρι στιγμής, γίνει 37.224 υπαγωγές Ωφελούμενων (δημόσια δαπάνη περίπου 789 εκατ. € σε άμεσες ενισχύσεις και δάνεια). Η διαδικασία πιστοποιήσεων έχει ξεκινήσει και, προς το παρόν, έχουν ολοκληρωθεί – έλεγχος και πληρωμή – 5.441 αιτήσεις, που αντιστοιχούν σε ποσό περίπου 106,4 εκατ. € (σε άμεσες ενισχύσεις και δάνεια, απορρόφηση έως σήμερα 13,5%).
Οι αιτήσεις αξιολογούνται με τη σειρά που υποβάλλονται και είτε προχωρούν προς τελική εκταμίευση, είτε ζητείται η συμπλήρωση των ελλείψεων που διαπιστώθηκαν κατά την αξιολόγηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΑΤ Α.Ε. τα οποία επικαλείται η Ειδική Γραμματεία, έως 10.04.2022 για το Πρόγραμμα «Εξοικονομώ-Αυτονομώ» βρίσκονται σε κατάσταση αξιολόγησης συνολικά 3.149 αιτήσεις, εκ των οποίων:
- 2.140 αιτήσεις βρίσκονται προς έλεγχο των αναρτημένων δικαιολογητικών (κατάσταση 8α). Από αυτές, οι 1.402 αιτήσεις δεν έχουν αξιολογηθεί (νέες αιτήσεις), ενώ οι 738 αιτήσεις επέστρεψαν στην εν λόγω κατάσταση κατόπιν ελλείψεων που διαπιστώθηκαν κατά την πρώτη αξιολόγηση.
- 1.009 αιτήσεις βρίσκονται σε κατάσταση με ελλείψεις δικαιολογητικών μετά από αξιολόγηση (κατάσταση 8γ).
Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ ή HDB), σημειώνει στην απάντησή της (την 14η.04.2022) πως η παρατηρούμενη καθυστέρηση στην εκταμίευση των κινήτρων άμεσης ενίσχυσης για την επιχορήγηση των παρεμβάσεων ενεργειακής απόδοσης στα πλαίσια του «Εξοικονομώ-Αυτονομώ», οφείλεται σε μια προσωρινή χρονική καθυστέρηση διάθεσης των σχετικών πιστώσεων από ορισμένα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, από τα οποία χρηματοδοτούνται οι αιτήσεις. Καθώς κάθε αίτηση έχει πολλά σημεία ελέγχου (ταυτοποίηση αίτησης, έλεγχος ΠΕΑ, ταυτοποίηση και νομιμότητα ακινήτου, δελτία προϊόντων, παραστατικά δαπανών, και λοιπά στοιχεία -μελέτες, άδειες) και η εξέτασή τους είναι χρονοβόρα, η HDB σημειώνει πως καταβάλει τις μέγιστες προσπάθειες να περιορίσει τον χρόνο εκταμίευσης σε κάθε αίτηση.
Σύμφωνα με την HDB, όπως συνοπτικά παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα, το Πρόγραμμα Εξοικονομώ-Αυτονομώ έχει εκταμιεύσει 5.441 αιτήσεις ύψους €92εκ, ενώ περίπου 450 αιτήσεις βρίσκονται σε διαδικασία πληρωμής και 3.182 σε αξιολόγηση:
| Κατάσταση | Αιτήσεις | Ποσά |
| 08.α Αίτηση με ολοκληρωμένες παρεμβάσεις – σε διενέργεια ελέγχου τελικής εκταμίευσης | 2251 | 42.233.095,37 € |
| 08.γ Αίτηση με ολοκληρωμένες παρεμβάσεις – αίτηση με ελλείψεις | 931 | 16.613.978,02 € |
| 09. Αίτηση προς τελική εκταμίευση – επιτυχής έλεγχος παραστατικών και λοιπών δικαιολογητικών | 77 | 1.294.980,96 € |
| 09. Πιστοποιημένη αίτηση προς τελική εκταμίευση | 371 | 6.309.876,36 € |
| 10. Εκταμιευμένη αίτηση – επιτυχής ολοκλήρωση | 5441 | 91.005.270,28 € |
Όπως επισημαίνει η HDB, το Πρόγραμμα Εξοικονομώ-Αυτονομώ περιλαμβάνει περισσότερες και πιο εξειδικευμένες παρεμβάσεις όπως τα Φωτοβολταικά Συστήματα και ως εκ τούτου είναι απαραίτητη η τεκμηρίωση των παρεμβάσεων με περισσότερα και πιο πολύπλοκα δικαιολογητικά, γεγονός που απαιτεί περισσότερο χρόνο αξιολόγησης κάθε αίτησης. Σύμφωνα με την HDB, οι αξιολογήσεις ολοκληρώνονται ανάλογα με την συνεργασία των ωφελούμενων να συμπληρώσουν τα αιτήματα των αξιολογητών και θα έχουν λογικά ολοκληρωθεί στο 3μηνο.
Αναφορικά με τις μακροχρόνιες καθυστερήσεις, η HDB ενημερώνει πως εκκρεμούν μόλις 283 αιτήσεις (εκ των οποίων οι 19 αφορούν διαμερίσματα), για χρονικό διάστημα πέρα των 3 μηνών. Στη διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων αυτών έχει διαπιστωθεί από την HDB ότι λείπουν δικαιολογητικά προκειμένου αυτές να ολοκληρωθούν. Σημειώνεται επίσης ότι κατά μέσο όρο απαιτούνται 3 αξιολογήσεις/υποβολές ανά ωφελούμενο μέχρι να συμπληρωθούν όλες οι εκκρεμότητες της αίτησής τους, γεγονός που επιμηκύνει το χρόνο ολοκλήρωσης. Οι πιο παλιές υποθέσεις είναι περίπου τεσσάρων μηνών. Οι παλαιότερες απλήρωτες αιτήσεις είναι η 30-125003 & 31-125509, από το ΠΕΠ Δ. Ελλάδας. Για τις εν λόγω αιτήσεις εκκρεμεί η πληρωμή τους λόγω καθυστέρησης ανανέωσης διαθεσίμων στο συγκεκριμένο ΠΕΠ.
Τέλος, σχετικά με τις αυξήσεις τιμών στα δομικά υλικά, η Επιτροπή Ανταγωνισμού σημειώνει πως θα πρέπει να διευκρινιστεί εάν οι αυξήσεις αυτές οφείλονται κυρίως σε διεθνείς τάσεις τιμών, οπότε οι δυνατότητες της ΕΑ να δράσει από μόνη της είναι περιορισμένες, ή είναι αποτέλεσμα αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών, είτε μέσω οριζόντιων ή κάθετων συμπράξεων είτε μέσω της μονομερούς επιβολής τους από επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στις σχετικές αγορές. Ειδικά όσον αφορά στις οριζόντιες συμπράξεις (καρτέλ) μεταξύ επιχειρήσεων και προκειμένου αυτές να επιβεβαιωθούν, απαιτείται όχι μόνο να διαπιστωθεί η σύμπτωση τιμών αλλά και να υφίστανται αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξη συνεννόησης μεταξύ ανταγωνιστών ή , σε περίπτωση εναρμονισμένων πρακτικών, για την απουσία αυτόνομου καθορισμού της επιχειρηματικής συμπεριφοράς.
Περαιτέρω, η ΕΑ αναγνωρίζοντας τη σημασία του κλάδου κατασκευών στην ελληνική οικονομία και τη διασύνδεση της κατασκευαστικής δραστηριότητας με λοιπούς βιομηχανικούς κλάδους και εμπορικές δραστηριότητες, εκκίνησε στις 8.1.2021 τη διαδικασία του άρθρου 11 του Ν.3959/2011 (κανονιστική παρέμβαση σε κλάδο της οικονομίας), προκειμένου να εξετάσει τον κλάδο των κατασκευών, με έμφαση στις οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την ανάπτυξη οικοδομικών έργων και έργων υποδομών (συμπεριλαμβανομένων των έργων παραχωρήσεων), και να αξιολογήσει εάν επικρατούν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Η ΕΑ, εφαρμόζοντας τους εθνικούς και ενωσιακούς κανόνες ανταγωνισμού έχει ασχοληθεί και συνεχίζει να ασχολείται συστηματικά με τον κλάδο, με την έκδοση κατά την τελευταία τετραετία σημαντικών αποφάσεων στο πλαίσιο εξέτασης αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών (νόθευσης δημόσιων διαγωνισμών) που υιοθετήθηκαν από επιχειρήσεις του κλάδου.
Τέλος, επισημαίνεται ότι η ΕΑ, παρακολουθεί τον εν λόγω κλάδο και όπως σε κάθε αγορά παρεμβαίνει κατά άμεση προτεραιότητα όπου κρίνεται απαραίτητο και εξετάζει κάθε σχετική περίπτωση που θα υποπέσει στην αντίληψή της, με την υποβολή καταγγελίας, αίτησης επιείκειας ή ανώνυμων σχετικών πληροφοριών μέσω του ασφαλούς ψηφιακού περιβάλλοντος (whistleblowing) και θα επιβάλλει αυστηρότατες διοικητικές κυρώσεις στις επιχειρήσεις που τυχόν εφαρμόζουν αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές βάσει των διατάξεων του ν. 3959/2011 και των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ.

